Kurczak brojler

Zainteresowanie fitobiotykami w produkcji pasz dla drobiu cały czas rośnie. Preparaty pochodzenia roślinnego, uznawane są jako naturalne i bezpieczne dodatki do pasz dla drobiu. Zawartość substancji czynnych takich jak: olejki eteryczne, garbniki i flawonoidy, wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze i przeciwstresowe. Mogą one stymulować wydzielanie enzymów trawiennych, przez co wpływają na apetyt ptaków i wykorzystanie paszy. Fitobiotyki mogą działać również jako naturalne immunostymulatory. Dzięki ich stosowaniu ptaki są mniej podatne na choroby, oraz stres spowodowany wymagającym środowiskiem życia. Najczęściej stosuje się wyciągi z takich roślin jak: czosnek, tymianek, oregano, cynamon, melisa.

Jednym z obecnie głównych wyzwań w produkcji drobiarskiej w Europie i na Świecie, jest ograniczenie stosowania antybiotyków. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu alternatywnych metod wspierania zdrowia ptaków. Kluczowe są warunki utrzymania. Odpowiednia dla danego gatunku obsada, wentylacja, dobra jakość wody, paszy oraz ściółki, mają bezpośredni wpływ na zdrowie zwierząt. Nie można zapominać również o profilaktyce. Stosowanie się do harmonogramu szczepień, używanie dodatków wspierających odporność, takich jak wyciągi roślinne, prebiotyki i probiotyki, wpływa na ograniczenie rozwoju patogenów chorobotwórczych. Monitorowanie zdrowia stada, poprzez sprawdzanie dziennego spożycia wody i paszy, pozwala wcześnie wykryć pierwsze objawy choroby. Jej wczesne rozpoznanie, pozwala na uniknięcie lub ograniczenie ilości oraz długości stosowania antybiotyku.

Zminimalizowanie skutków wystąpienia stresu cieplnego, to obecnie jedno z ważniejszych wyzwań jakim trzeba sprostać w produkcji drobiarskiej. Wysokie temperatury w okresie letnim, powodują u ptaków zaburzenia równowagi homeostatycznej. Prowadzi to do spadku produkcyjności, osłabienia układu odpornościowego, pogorszenia jakości mięsa, jaj oraz zwiększonej śmiertelności – często największych osobników. Podstawowe metody radzenia sobie ze stresem cieplnym to:

– zmniejszenie obsady w okresie letnim,
– zadbanie o odpowiedną wentylację,
– chłodzenie powietrza w kurnikach np. systemy zraszające, Pad cooling,
– zadawanie paszy wieczorem i w nocy, kiedy temperatura jest niższa,
– skuteczne jest również podawanie witaminy C i E, selenu oraz elektrolitów, które pomagają poprawić termoregulację,
– coraz częściej stosowane są również, fitobiotyki, prebiotyki i probiotyki, które wspierają układ pokarmowy, i tym samym zwiększają odporność ptaków na stres cieplny.

Nowoczesnym podejściem do radzenia sobie ze skutkami stresu cieplnego jest manipulacja termiczna w inkubacji (thermal manipulation). Może ona zwiększyć  termotolerancję ptaków już od stadium embrionalnego.

Skuteczna walka ze stresem cieplnym wymaga zintegrowanego podejścia: środowiskowego, żywieniowego, technologicznego i genetycznego.

W produkcji drobiarskiej wybór odpowiedniego materiału ściołowego ma kluczowe znaczenie dla dobrostanu ptaków, jakości powietrza i efektywności produkcji. Tradycyjnie stosowaną ściółką jest słoma, która jest łatwo dostępna i tania. Niestety, szybko chłonie wilgoć, zbija się i pogarsza warunki higieniczne. Może to prowadzić do odparzeń stóp (FPD), większej śmiertelności oraz obniżenia tempa wzrostu ptaków. Pellet ze słomy poprawia te właściwości – ma lepszą strukturę, wyższą chłonność i wolniej się rozkłada. Jest jednak droższy niż cięta słoma.

Torf jest ceniony za swoją wysoką zdolność absorpcji wilgoci i niski poziom pyłu. Pomaga utrzymać suchą ściółkę, poprawia zdrowie nóg oraz przyrosty ptaków. Jednak może prowadzić do wyższych emisji amoniaku w kurniku. Torf jest też droższy i trudniej dostępny w niektórych regionach. Jego właściwości fizyczne sprzyjają równomiernemu rozkładaniu się odchodów.

Pellet drzewny charakteryzuje się dobrą absorpcją wilgoci i niską emisją amoniaku. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko chorób oddechowych i zapaleń skóry. Pellet utrzymuje stabilną temperaturę ściółki i poprawia jakość powietrza. Jego stosowanie może jednak wiązać się z wyższymi kosztami w porównaniu do materiałów konwencjonalnych.

Łuski słonecznika są naturalnym, lekkim i dobrze oddychającym materiałem. Wykazują dobrą absorpcję wilgoci i są biodegradowalne. Ich dostępność zależy od regionu, dlatego są mniej popularne. W badaniach wykazano, że mogą zapewniać podobne warunki zoohigieniczne co wióry drzewne. Łuski wymagają kontroli grubości warstwy, by zapobiec ich zbijaniu.

Skuteczność ściółki zależy od warunków klimatycznych, systemu wentylacji i zarządzania fermą. Słoma i jej pochodne są ekonomiczne, ale wymagają częstszej wymiany. Torf i pellety są bardziej efektywne, ale droższe. Optymalny wybór powinien uwzględniać zarówno jakość produkcji, jak i koszty środowiskowe i ekonomiczne.

Wentylacja w kurnikach odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu dobrostanu ptaków, jakości powietrza i ograniczaniu stresu cieplnego.

Wentylacja grawitacyjna – opiera się na różnicy ciśnień i temperatur między wnętrzem, a otoczeniem budynku. Choć jest tania w eksploatacji, wykazuje niską skuteczność przy wysokich temperaturach i dużym zagęszczeniu ptaków. Jej działanie jest mocno zależne od warunków atmosferycznych, co ogranicza kontrolę mikroklimatu.

Wentylacja mechaniczna – wykorzystuje wentylatory do wymuszenia przepływu powietrza, niezależnie od warunków zewnętrznych. Zapewnia stały obieg powietrza, umożliwiając dokładne sterowanie temperaturą, wilgotnością i stężeniem amoniaku. Może jednak generować większe zużycie energii i wymaga regularnej konserwacji. W systemach z podciśnieniem, powietrze napływa przez wloty, co pozwala równomiernie rozprowadzać świeże powietrze w całym budynku.

Wentylacja tunelowa to specjalna forma wentylacji mechanicznej, szczególnie skuteczna w okresie letnim. Tworzy intensywny, jednokierunkowy przepływ powietrza przez cały kurnik, co obniża temperaturę odczuwalną przez ptaki nawet o kilka stopni. System ten redukuje stres cieplny, poprawia wskaźniki produkcyjne i zmniejsza śmiertelność. Tunelowa wentylacja bywa jednak kosztowna w instalacji i wymaga precyzyjnego zarządzania, aby uniknąć przeciągów lub zbyt wysokiego hałasu.

Systemy mieszane łączą cechy wentylacji naturalnej i mechanicznej, automatycznie przełączając się w zależności od warunków środowiskowych. Tego typu systemy oferują dużą elastyczność, szczególnie w regionach o zmiennym klimacie. Pozwalają ograniczyć zużycie energii, zachowując jednocześnie dobre warunki mikroklimatyczne. Wymagają jednak zaawansowanych układów sterujących i większych nakładów inwestycyjnych.

Dobór systemu wentylacji powinien uwzględniać klimat lokalny, wielkość stada, typ budynku i możliwości inwestycyjne gospodarstwa. Współczesne systemy często integruje się z chłodzeniem wyparnym, czujnikami klimatu i automatycznym zarządzaniem. Dobrze zaprojektowany system wentylacji poprawia dobrostan zwierząt, ogranicza choroby układu oddechowego i wpływa korzystnie na wyniki produkcyjne. W warunkach zmian klimatu i wzrostu intensywności hodowli, efektywne systemy wentylacyjne stają się kluczowym elementem nowoczesnego drobiarstwa.